1. Tuyên bố dỡ bỏ phong tỏa hàng hải
Ngày 14/6 (giờ Mỹ), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chính thức công bố tiến trình hoàn tất thỏa thuận khung với Iran thông qua mạng xã hội Truth Social. Theo tuyên bố này, phía Mỹ sẽ dỡ bỏ ngay lập tức biện pháp phong tỏa hàng hải đối với Iran, đồng thời mở cửa trở lại Eo biển Hormuz tuyến hàng hải huyết mạch của thị trường năng lượng toàn cầu.
Thông báo từ phía Mỹ khẳng định, các đội tàu thương mại quốc tế hiện đã có thể lưu thông bình thường trở lại qua Eo biển Hormuz mà không phải chịu bất kỳ khoản phí quá cảnh nào. Lộ trình tiếp theo của hai quốc gia là ký kết chính thức bản ghi nhớ sơ bộ tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6, sau đó hai bên sẽ thiết lập một cơ chế đàm phán kéo dài 60 ngày để hướng tới việc xây dựng một thỏa thuận hòa bình cuối cùng.
Cùng thời điểm, chính quyền Tehran cũng đưa ra tuyên bố xác nhận văn kiện bản ghi nhớ giữa hai nước đã được hoàn thiện. Phía Iran cho biết việc chấm dứt các hoạt động can thiệp quân sự và khôi phục lưu thông hàng hải tự do bắt đầu có hiệu lực ngay từ ngày 15/6.
2. Cơ chế đổi tài sản lấy cam kết hạt nhân
Hãng tin Reuters dẫn nguồn tin từ các bên tham gia quá trình đàm phán cho biết, một trong những điều khoản cốt lõi của thỏa thuận khung này là việc Mỹ có thể giải phóng khoảng 25 tỷ USD tài sản của Iran hiện đang bị đóng băng tại các tổ chức tài chính nước ngoài.
Đổi lại, phía Iran đưa ra cam kết bằng văn bản về việc không tiến hành sản xuất vũ khí hạt nhân, đồng thời đóng băng hiện trạng chương trình hạt nhân của quốc gia này trong suốt thời gian hai bên tiếp tục thực hiện các vòng đàm phán song phương tiếp theo.
3. Nhận định của giới chuyên gia và thách thức dài hạn
Diễn biến hạ nhiệt bất ngờ này xuất hiện chỉ vài ngày sau khi phía Mỹ công bố số liệu thống kê ghi nhận đã có hơn 100 triệu thùng dầu và hơn 200 tàu thương mại được các lực lượng hộ tống hỗ trợ di chuyển qua khu vực khủng hoảng Hormuz.
Mặc dù thị trường hàng hải và năng lượng quốc tế đã có những phản ứng tích cực trước thông tin mở cửa lại tuyến đường thủy này, các nhà phân tích chiến lược vẫn đưa ra khuyến cáo rằng đây mới chỉ là một thỏa thuận khung mang tính chất ban đầu. Các biến số phức tạp mang tính cấu trúc bao gồm: chi tiết chương trình hạt nhân của Iran, cơ chế thanh sát, giám sát thực địa của các tổ chức quốc tế và lộ trình dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt kinh tế đối với Tehran vẫn là những bài toán lớn cần được hai bên thương lượng cụ thể trong các tuần tới.
Nguồn: gcaptain.com
