Nhóm Tham vấn Hàng hải (CSG) gồm 18 quốc gia cảnh báo xung đột, rào cản thương mại và “hạm đội bóng tối” đang làm gia tăng phân mảnh và rủi ro đối với thương mại hàng hải toàn cầu.
.png)
18 quốc gia hàng hải thuộc Nhóm Tham vấn Hàng hải (Consultative Shipping Group – CSG) cảnh báo thương mại hàng hải toàn cầu đang trải qua một “sự dịch chuyển cấu trúc”. Theo nhóm, xung đột địa chính trị, các rào cản thương mại và mức độ phân mảnh ngày càng gia tăng đang gây sức ép lên những quy tắc và khuôn khổ vốn duy trì hoạt động của thương mại hàng hải quốc tế.
Những cú sốc liên tiếp đang tạo ra thay đổi dài hạn
CSG cho rằng các gián đoạn đối với thương mại hàng hải trong những năm gần đây không còn nên được xem là những sự kiện riêng lẻ.
Đại dịch Covid-19, xung đột tại Ukraine, tình trạng hạn hán tại Kênh đào Panama và các cuộc xung đột ở Trung Đông đều cho thấy mức độ dễ tổn thương của mạng lưới vận tải biển trước những cú sốc địa chính trị, khí hậu và kinh tế.
Đại diện CSG nhận định: “Đây không phải là những cú sốc mang tính thời điểm; chúng là tín hiệu của một sự dịch chuyển cấu trúc trong môi trường hoạt động của thương mại toàn cầu.”
Theo CSG, các tuyến hàng hải và điểm trung chuyển quan trọng đang ngày càng trở thành công cụ tạo đòn bẩy và rủi ro, khiến hoạt động vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới trở nên khó dự đoán hơn.
Sức ép gia tăng đối với các quy tắc hàng hải
Hơn 80% khối lượng thương mại toàn cầu được vận chuyển bằng đường biển, khiến vận tải biển giữ vai trò thiết yếu đối với chuỗi cung ứng, an ninh lương thực và an ninh năng lượng.
Tuy nhiên, những hạn chế đối với khả năng tiếp cận cảng và các tuyến hàng hải đang làm gia tăng bất định đối với hoạt động thương mại, đồng thời khiến doanh nghiệp khó xây dựng kế hoạch vận chuyển và chuỗi cung ứng dài hạn.
CSG cảnh báo các chính sách mang tính đơn phương và những biện pháp thương mại phân biệt đối xử (discriminatory trade measures) có thể làm sâu sắc thêm quá trình phân mảnh. Hệ quả là chi phí logistics và vận tải có thể gia tăng, tạo thêm áp lực lên doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Theo nhóm, để duy trì một chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu, quyền tự do hàng hải và khả năng tiếp cận các tuyến vận tải quốc tế cần tiếp tục được bảo đảm.
“Hạm đội bóng tối” và nguy cơ hình thành hệ thống vận tải song song
CSG đồng thời cảnh báo về sự gia tăng của các đội tàu hoạt động ngoài hoặc ở rìa các tiêu chuẩn thông thường về bảo hiểm, an toàn và minh bạch.
Nhóm sử dụng thuật ngữ “hạm đội bóng tối” để chỉ các đội tàu được sử dụng, trong số các mục đích khác, để né tránh hoặc lách các biện pháp trừng phạt quốc tế.
Theo CSG, sự phát triển của các đội tàu này đang tạo ra một hệ thống vận tải song song, trong đó các doanh nghiệp tuân thủ đầy đủ các quy định quốc tế phải hoạt động cạnh những đội tàu có mức độ minh bạch thấp hơn.
Sự tồn tại của hai mô hình hoạt động song song có thể làm gia tăng rủi ro đối với an toàn hàng hải, môi trường và tính cạnh tranh của các doanh nghiệp tuân thủ quy định.
CSG kêu gọi thực thi thống nhất các quy tắc quốc tế
Thay vì tiếp tục tạo thêm các quy định mới, CSG kêu gọi các quốc gia tăng cường phối hợp và thực thi hiệu quả hơn những khuôn khổ quốc tế hiện hành.
Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) và các tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) tiếp tục được CSG xem là nền tảng của hệ thống hàng hải quốc tế.
Nhóm cho rằng các quy tắc này cần được áp dụng nhất quán giữa các khu vực pháp lý, đồng thời tăng cường minh bạch và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý.
CSG khẳng định: “Do đó, việc bảo vệ quyền tự do hàng hải đòi hỏi một phản ứng tập trung và có phối hợp, dựa trên các quy tắc được công nhận toàn cầu.”
18 quốc gia thành viên cũng kêu gọi cộng đồng hàng hải quốc tế duy trì quyền tự do hàng hải và bảo vệ các khuôn khổ pháp lý đa phương.
Theo CSG, nếu quá trình phân mảnh tiếp tục, những điểm nghẽn hàng hải có thể trở thành nguồn rủi ro lớn hơn đối với dòng chảy thương mại toàn cầu.
CSG cảnh báo: “Như việc đóng cửa Eo biển Hormuz đã minh chứng: Khi các chuỗi cung ứng hàng hải bị phân mảnh, nền kinh tế toàn cầu cũng phân mảnh theo.”
Nguồn: Phaata
