Các loại tàu biển thương mại biển phổ biến hiện nay

Vận tải đường biển đóng vai trò then chốt trong thương mại quốc tế khi đảm nhận tới 80% khối lượng hàng hóa toàn cầu. Việc phân biệt rõ đặc điểm từng loại tàu sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn phương thức vận chuyển tối ưu và hiệu quả hơn.

Trong bài viết này, Lexmarine tổng hợp danh sách các loại tàu chở hàng phổ biến nhất đang hoạt động hiện nay.

1. Tàu Container (Container Ship)

Là loại tàu được dùng chỉ để chở container. Cũng vì lí do này mà tàu chuyên dụng chở container có cấu trúc hoàn toàn khác với tàu chở hàng thông thường. Đây là những tàu thường có trọng tải lớn, tốc độ cao. Đặc biệt, loại tàu này không có cần cẩu trên tàu mà sử dụng cẩu giàn trên bờ của các cảng. Một đặc điểm đáng lưu ý của loại tàu này là chúng có diện tích đáy hầm hàng bằng hoặc lớn hơn so với diện tích miệng hầm hàng, đồng thời có các két nước dằn ở hai bên mạn tàu tạo cân bằng khi xếp container thành nhiều hàng, nhiều tầng.

2. Tàu chở hàng rời (Bulk Carrier)

Tàu chở hàng rời là loại tàu có công suất hoạt động rất lớn trong việc  vận chuyển hàng hóa trên thế giới, nó có thể vận chuyển những  hàng hóa ở dạng thô, khô như than đá, quặng sắt, ngũ cốc, lưu huỳnh, phế liệu không có đóng thùng hay bao kiện gì cả và được chứa trực tiếp bằng các khoang hàng chống thấm nước của tàu.

3. Tàu chở hàng bách hóa (General Cargo Ship) 

Tàu chở hàng tổng hợp (General Cargo Ship) là loại tàu được thiết kế để vận chuyển đa dạng các loại hàng hóa, thường là hàng bách hóa được đóng gói dưới dạng kiện, bao, thùng, hòm hoặc các hàng lẻ khác. Về cấu tạo, loại tàu này thường có nhiều tầng boong bên trong các hầm hàng nhằm tối ưu hóa việc phân loại và xếp chồng hàng hóa, giúp ngăn ngừa hư hại do áp lực từ các lớp hàng phía trên. Các nắp hầm hàng thường có kích thước lớn để thuận tiện cho việc bốc dỡ các thiết bị máy móc cồng kềnh, thép cuộn hoặc gỗ cây

Điểm đặc trưng về mặt vận hành là phần lớn tàu hàng tổng hợp được trang bị hệ thống cần cẩu riêng (geared ships), cho phép tàu tự thực hiện xếp dỡ tại các cảng có cơ sở hạ tầng hạn chế. Mặc dù có năng suất bốc dỡ thấp hơn và quy trình làm hàng phức tạp hơn so với tàu container hay tàu hàng rời, tàu chở hàng tổng hợp vẫn giữ vai trò thiết yếu trong chuỗi cung ứng nhờ tính linh hoạt cao, có khả năng vận hành đồng thời nhiều loại hàng hóa khác nhau trên cùng một chuyến hành trình.

4. Tàu chở hàng lỏng (Tanker Vessel)

Tàu chở hàng lỏng là loại được thiết kế đặc biệt để vận chuyển hàng hóa lỏng số lượng lớn. Các loại hàng hóa này có thể bao gồm nhiều dạng dầu khác nhau, chẳng hạn như dầu thô, các sản phẩm dầu mỏ, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG), hóa chất, và thậm chí cả rượu vang. Tùy thuộc vào loại hàng hóa, tàu được thiết kế và trang bị đặc biệt để vận chuyển các vật liệu này một cách an toàn và hiệu quả trên khắp các đại dương.

Các loại phổ biến, bao gồm:

1. Tàu chở dầu thô: Những tàu này vận chuyển dầu thô chưa tinh chế từ các địa điểm khai thác đến các nhà máy lọc dầu. Chúng thường được phân loại theo kích thước, chẳng hạn như tàu chở dầu thô siêu lớn (ULCC) và tàu chở dầu thô cỡ rất lớn (VLCC).
2. Tàu chở dầu thành phẩm: Những tàu này vận chuyển các sản phẩm lọc dầu từ các nhà máy lọc dầu đến các điểm đến tiêu thụ. Loại tàu này bao gồm các tàu chở xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay, cùng nhiều loại khác.
3. Tàu chở hóa chất: Loại tàu này được thiết kế để vận chuyển nhiều loại hóa chất khác nhau, với những lưu ý đặc biệt về an toàn và phòng ngừa ô nhiễm.
4. Tàu chở LNG và LPG: Các tàu chở này được thiết kế để vận chuyển khí thiên nhiên hóa lỏng và khí dầu mỏ hóa lỏng ở áp suất cao và nhiệt độ thấp.

5. Tàu chở ô tô ( Ro-Ro ship)

Tàu Ro-Ro (viết tắt từ cụm từ Roll-on/Roll-off) là loại tàu chuyên dụng được thiết kế để vận chuyển các loại hàng hóa có bánh xe như ô tô, xe khách, xe tải, rơ-moóc hoặc đầu máy xe lửa. Đặc điểm nhận dạng và cũng là công dụng chính của dòng tàu này nằm ở phương thức làm hàng: hàng hóa tự vận hành hoặc được kéo để tự lăn lên và lăn xuống tàu thông qua hệ thống cầu dẫn (ramps) đặt ở đuôi hoặc bên mạn tàu, thay vì sử dụng cần cẩu để nhấc thẳng đứng như các loại tàu chở hàng khác.

Về cấu trúc và vận hành, tàu Ro-Ro có thiết kế nhiều tầng boong thông suốt kết nối bằng cầu dẫn nội bộ, đi kèm hệ thống thông gió công suất lớn để xử lý khí thải từ động cơ phương tiện. Do đặc thù khoang hàng rộng và không có vách ngăn ngang, tàu đòi hỏi hệ thống nước dằn (ballast) cực kỳ chính xác để duy trì sự ổn định; đồng thời, mọi hàng hóa phải được chằng buộc (lashing) cố định vào sàn boong để ngăn chặn sự xê dịch gây nguy cơ lật tàu khi gặp thời tiết xấu.

5. Tàu chở hàng đông lạnh (Reefer vessel)

Tàu chở hàng đông lạnh (Reefer ship) là loại tàu vận tải chuyên dụng được thiết kế để vận chuyển các loại hàng hóa mau hỏng cần bảo quản ở nhiệt độ kiểm soát như trái cây, thịt, cá, rau củ, sản phẩm từ sữa hoặc dược phẩm. Đặc điểm cấu tạo nổi bật nhất của loại tàu này là các hầm hàng được bọc các lớp cách nhiệt dày và chia thành nhiều tầng boong với chiều cao mỗi tầng tương đối thấp, giúp tối ưu hóa việc lưu thông khí lạnh và tránh làm hư hỏng hàng hóa do sức ép của các lớp xếp chồng.

6. Tàu chở khách (Passenger Vessel)

Tàu chở khách là loại tàu chuyên dụng được thiết kế và trang bị chủ yếu để vận chuyển người trên các tuyến đường thủy. Dòng tàu này thường được chia thành hai nhóm chính dựa trên mục đích khai thác: tàu khách thương mại (phà - ferries) phục vụ vận chuyển hành khách và phương tiện trên các chặng ngắn, và tàu khách du lịch (cruise ships) phục vụ nhu cầu nghỉ dưỡng dài ngày trên biển.

Các tàu khách ưu tiên động cơ công suất lớn nhằm tối ưu hóa thời gian di chuyển giữa các điểm dừng.

7. Tàu chở gỗ (Logger)

Tàu chuyên chở gỗ (Logger) là một loại tàu đặc thù trong nhóm tàu chở hàng hóa, được thiết kế để đối phó với sự cồng kềnh và tải trọng lớn của lâm sản. Tàu này dùng để vận chuyển các loại gỗ nguyên cây hoặc gỗ xẻ. Khi vận chuyển, một số lượng lớn gỗ được xếp trực tiếp trên mặt boong tàu.

Do đặc thù hàng hóa xếp cao trên boong, thành mạn tàu phải đảm bảo độ chắc chắn cao để chịu lực. Đồng thời, tàu phải có kết cấu chuyên dụng (như các cột chống) để giữ cho các khối gỗ không bị xê dịch trong quá trình vận chuyển, tránh gây mất cân bằng dẫn đến lật tàu.

9. Tàu dịch vụ ngoài khơi (Offshore Support Vessel)

Tàu Offshore Support Vessel (OSV) là loại tàu được thiết kế để hỗ trợ hoạt động trên các vùng biển, đặc biệt là trong ngành công nghiệp dầu khí và khai thác biển. Các OSV thường được sử dụng để cung cấp dịch vụ cho các tàu khoan dầu, các cấu trúc ngoài khơi như giàn khoan, cũng như vận chuyển và hỗ trợ các hoạt động khác trên biển.

Các tàu OSV có thể được trang bị với các tính năng và thiết bị đa dạng như cần cẩu, thiết bị cứu hộ, phòng cháy chữa cháy, phòng y tế, nơi ở cho nhân viên, cũng như các phương tiện vận chuyển hàng hóa và nguyên liệu.

Nguồn Lexmarine