IMO chính thức thông qua Bộ luật MASS – Cột mốc mở ra kỷ nguyên tàu tự hành
Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã thông qua Bộ luật An toàn Quốc tế mới dành cho Tàu mặt nước tự hành (Bộ luật MASS) vào tháng 5 năm 2026, đánh dấu một cột mốc quan trọng về mặt quy định đối với vận tải biển tự hành. Bộ luật này có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026.
Tàu tự hành là gì?
Tàu mặt nước tự hành (MASS) là loại tàu có khả năng hoạt động độc lập, ở các mức độ khác nhau, mà không cần sự can thiệp của con người.
Một con tàu chỉ được coi là MASS khi các công nghệ tự hành hoặc điều khiển từ xa thay thế hoặc hỗ trợ các chức năng thường do thủy thủ đoàn trên tàu thực hiện. Để đủ điều kiện, tàu phải hoàn thành thành công quy trình phê duyệt và có Giấy chứng nhận An toàn MASS hợp lệ. Việc tự động hóa nâng cao tự nó không làm cho một con tàu trở thành MASS, và những tàu như vậy không được hưởng bất kỳ đặc quyền nào so với các tàu thông thường.
Các chủ tàu, nhà điều hành và nhà thiết kế được khuyến khích áp dụng phương pháp tiếp cận chức năng, đánh giá xem chức năng nào của tàu được thực hiện từ xa, được thực hiện bởi các hệ thống tự động hoặc được thực hiện theo cách thông thường bởi thủy thủ đoàn trên tàu. Việc này phải được thực hiện đầy đủ theo SOLAS và tất cả các quy định hiện hành khác.
Mặc dù số lượng tàu hoàn toàn không người lái hoặc điều khiển từ xa hiện còn hạn chế, nhưng ngày càng có nhiều tàu được thử nghiệm thành công trên phạm vi quốc tế.
Tại sao chúng ta cần những quy định cụ thể cho tàu tự hành?
IMO có trách nhiệm đáp ứng một cách thích hợp với sự đổi mới và những phát triển công nghệ nhanh chóng, đảm bảo rằng các công nghệ mới được tích hợp một cách an toàn và nhất quán vào khuôn khổ pháp lý quốc tế.
Các hệ thống và chức năng tự động được đưa vào MASS tiềm ẩn những rủi ro vận hành khác nhau và do đó, trong nhiều trường hợp sẽ đòi hỏi một phương pháp tiếp cận thay thế.
Tùy thuộc vào mức độ tự chủ hoặc khả năng vận hành từ xa, một hệ thống MASS có thể không đáp ứng được tất cả các yêu cầu áp dụng cho tàu thuyền thông thường. Nhiều yêu cầu trong số này xuất phát từ SOLAS và các văn kiện áp dụng khác, vốn giả định sự hiện diện vật lý của thủy thủ đoàn trên tàu, bao gồm cả các nhiệm vụ yêu cầu thao tác thủ công của các thành viên thủy thủ đoàn.
Vai trò và trách nhiệm của thuyền trưởng, người điều khiển từ xa và thủy thủ đoàn trên tàu cũng cần được quy định phù hợp với mức độ tự chủ của tàu.
Mã MASS là gì?
Bộ luật MASS không bắt buộc đã được thông qua theo nghị quyết MSC.595(111) vào tháng 5 năm 2026 bởi Ủy ban An toàn Hàng hải ( MSC ) và có hiệu lực vào ngày 1 tháng 7 năm 2026.
Nó hỗ trợ việc tích hợp an toàn các tàu thương mại điều khiển từ xa hoặc tự hành vào ngành vận tải biển toàn cầu. Nó thiết lập một khuôn khổ toàn diện, dựa trên mục tiêu để đảm bảo rằng các tàu mặt nước tự hành trên biển được thiết kế, chế tạo, vận hành và chứng nhận theo các tiêu chuẩn an toàn và môi trường tương đương với các tàu thông thường.
Bộ luật MASS được thông qua yêu cầu mô tả các chế độ hoạt động khác nhau mà MASS được thiết kế cho.
Bộ quy tắc này áp dụng cho các tàu chở hàng thuộc phạm vi Chương I của SOLAS (nói chung là các tàu có trọng tải trên 500 GT thực hiện các chuyến đi quốc tế). Tuy nhiên, các quốc gia thành viên được khuyến nghị nên áp dụng Bộ quy tắc này, trong phạm vi khả thi, cho cả các tàu có trọng tải dưới 500 tấn.
Là một văn kiện không bắt buộc, các quốc gia thành viên được khuyến khích áp dụng Bộ luật và chia sẻ kinh nghiệm của mình thông qua Giai đoạn Xây dựng Kinh nghiệm MASS (MASS EBP). Quá trình này nhằm mục đích thu thập những hiểu biết thực tiễn từ cả các quốc gia thành viên và ngành công nghiệp, giúp cung cấp thông tin và hỗ trợ việc phát triển một Bộ luật MASS bắt buộc trong tương lai theo Công ước Quốc tế về An toàn Sinh mạng trên Biển ( SOLAS ).
Công tác quản lý của IMO được thiết kế để đảm bảo các công nghệ mới được xem xét đúng mức, nhằm cập nhật quy định và duy trì mức độ an toàn cao nhất. Điều này giúp cho các công nghệ mới và công nghệ truyền thống có thể cùng tồn tại.
Các nguyên tắc chính của Bộ luật MASS là gì?
Bộ quy tắc MASS cung cấp hướng dẫn tự nguyện về thiết kế, vận hành và chứng nhận an toàn cho các tàu mặt nước tự hành (MASS). Nó bổ sung cho các quy định hàng hải hiện hành, tập trung vào các mục tiêu an toàn trong khi vẫn duy trì tính trung lập về công nghệ và được thiết kế để tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chuyển đổi thành một văn bản bắt buộc trong tương lai.
Bộ quy tắc MASS đưa ra các khái niệm mới dựa trên nguyên tắc đánh giá rủi ro. Các nhà khai thác phải xác định các rủi ro tiềm ẩn và chứng minh cách họ sẽ quản lý chúng trong suốt quá trình hoạt động của tàu.
Bộ quy tắc này đưa ra các khái niệm mới nhằm đảm bảo các tàu tự hành và điều khiển từ xa có thể hoạt động an toàn. Những khái niệm này bao gồm việc xác định cách thức hoạt động của tàu, các điều kiện mà tàu có thể hoạt động an toàn (bao gồm bất kỳ hạn chế nào, tốc độ gió, trạng thái biển, tầm nhìn, độ sâu của nước, thời tiết xấu và hoạt động ban ngày so với ban đêm), và các hành động mà tàu sẽ thực hiện nếu điều kiện vượt ra ngoài các giới hạn đó.
Điều quan trọng là, Bộ luật MASS nhấn mạnh tầm quan trọng của sự giám sát của con người, với việc thuyền trưởng luôn chịu trách nhiệm tổng thể về con tàu – ngay cả khi không có mặt trên tàu. Điều này bao gồm việc sử dụng các Trung tâm Điều hành Từ xa (ROC), nơi nhân viên được đào tạo có thể giám sát hoặc điều khiển các chức năng của tàu từ trên bờ. Các ROC cần được đánh giá, chứng nhận và vận hành theo một Hệ thống Quản lý An toàn (SMS) mạnh mẽ.
Khung pháp lý này nhằm mục đích hỗ trợ việc sử dụng an toàn và có trách nhiệm các tàu tự hành và điều khiển từ xa, đồng thời khuyến khích sự đổi mới trong vận tải hàng hải.
Mã MASS được phát triển như thế nào?
Việc thông qua Bộ luật MASS không bắt buộc vào năm 2026 là đỉnh điểm của gần một thập kỷ thảo luận đa phương, công tác pháp lý và thử nghiệm trên biển, nhằm cho phép các công nghệ mới và truyền thống hoạt động an toàn cùng nhau. Việc thông qua bộ luật này đánh giá cách thức áp dụng các quy định hiện hành đối với các tàu có mức độ tự chủ khác nhau.
Trước khi được thông qua, các cuộc thử nghiệm tàu mặt nước tự hành trên biển đã được tiến hành theo các hướng dẫn tạm thời được Ủy ban An toàn Hàng hải ( MSC 110 ) phê duyệt vào tháng 6 năm 2019 ( MSC.1-Circ.1604 ).
Vào năm 2021, IMO đã hoàn thành một Cuộc đánh giá phạm vi quy định (RSE) để đánh giá mức độ ảnh hưởng của khung pháp lý hiện hành của IMO đối với các hoạt động MASS ( MSC.1/Circ.1638 , FAL.5/Circ.49 và LEG.1/Circ.11 ). RSE đã xác định một số lỗ hổng và là cơ sở cho việc xây dựng Bộ luật MASS.
Ủy ban An toàn Hàng hải (MSC), Ủy ban Hỗ trợ (FAL) và Ủy ban Pháp lý (LEG) đã thành lập Nhóm làm việc chung MSC-LEG-FAL về MASS để giải quyết các vấn đề chung giữa các văn kiện thuộc phạm vi thẩm quyền của mỗi ủy ban. Nhóm làm việc chung đã tổ chức ba cuộc họp cho đến nay, và kết quả của các cuộc họp này đã được xem xét trong quá trình xây dựng Bộ luật MASS.
Phù hợp với thông lệ của IMO trong việc phát triển các công cụ mới, Bộ luật MASS được xây dựng theo phương pháp hướng đến mục tiêu, với các mục tiêu, yêu cầu chức năng và hiệu suất dự kiến liên quan được nêu trong phần III.
Các bước tiếp theo đối với Mã MASS là gì?
Tại phiên họp thứ 111, Ủy ban An toàn Hàng hải ( MSC 111 ) đã thông qua Lộ trình sửa đổi để xây dựng bộ quy tắc dựa trên mục tiêu cho MASS, với các mốc quan trọng sau:
Những công việc nào liên quan đến MASS đang được tiếp tục tại các Ủy ban FAL, MEPC và LEG?
Ủy ban Điều phối ( FAL ) đã nhất trí về một lộ trình để giải quyết vấn đề MASS, tập trung vào giao diện giữa tàu và cảng. Ủy ban FAL sẽ đánh giá Bộ luật MASS không bắt buộc đã được thông qua và xem xét nhu cầu sửa đổi và giải thích phụ lục của Công ước FAL.
Ủy ban Pháp luật ( LEG ) đã nhất trí về một lộ trình xem xét nhu cầu sửa đổi hoặc giải thích các điều ước thuộc thẩm quyền của Ủy ban LEG phát sinh từ Bộ luật Massachusetts và việc áp dụng bộ luật này.
Ủy ban Bảo vệ Môi trường Biển ( MEPC ) đã nhất trí xem xét sự cần thiết phải sửa đổi các văn kiện thuộc phạm vi quản lý của mình. Ủy ban đã giao cho Tiểu ban Phòng ngừa và Ứng phó Ô nhiễm ( PPR ) thực hiện một cuộc khảo sát phạm vi quy định và phân tích khoảng trống trong các văn kiện bắt buộc của MEPC, bao gồm cả việc đánh giá Bộ luật MASS không bắt buộc và tiến độ thực hiện của MSC, LEG và FAL. Dựa trên kết quả công việc này, PPR sẽ xem xét sự cần thiết phải sửa đổi hoặc giải thích và xây dựng một lộ trình.
Liệu tàu tự hành có thay thế tàu truyền thống?
Hiện nay, chưa có tàu chở hàng SOLAS nào hoạt động thương mại, giao thương quốc tế mà vận hành tự động hoặc điều khiển từ xa. Tuy nhiên, các thử nghiệm thành công đã chứng minh rằng việc vận hành các tàu lớn hơn được điều khiển từ xa và tự động là khả thi, và những tàu như vậy có thể sẽ đi vào hoạt động thương mại trong tương lai gần.
Trong tương lai, MASS và các tàu thông thường dự kiến sẽ hoạt động song song. Tuy nhiên, để triển khai MASS toàn cầu, cần phải vượt qua một số rào cản về quy định, kỹ thuật và vận hành.
Có thể dự đoán rằng MASS sẽ dần dần phát triển, ban đầu chỉ một số chức năng của tàu được điều khiển từ xa hoặc tự động, với phi hành đoàn trên tàu, hướng tới MASS tiên tiến hơn.
Nguồn: IMO
