Oil Tanker là gì và kích thước các loại Oil Tanker phổ biến

Tàu chở dầu (Oil tanker) là loại tàu thương mại được thiết kế để vận chuyển dầu với số lượng lớn. Có hai loại tàu chở dầu cơ bản:

• Tàu chở dầu thô (Crude Oil Tanker): Vận chuyển dầu chưa tinh chế từ các giàn khoan hoặc cảng xuất khẩu đến nhà máy lọc dầu. Loại tàu này thường có kích thước khổng lồ để tối ưu hóa chi phí vận chuyển trên mỗi đơn vị hàng hóa.
• Tàu chở dầu thành phẩm (Product Tanker): Thường có kích thước nhỏ hơn, được thiết kế để vận chuyển các sản phẩm đã qua tinh chế (xăng, diesel, phản lực Jet A1...) đến các thị trường tiêu thụ. Các khoang chứa của loại tàu này thường được sơn lớp phủ đặc biệt (Coating) để bảo vệ độ tinh khiết của sản phẩm và chống ăn mòn.

Không giống như các tàu chở hàng rời, tàu chở container hoặc các loại tàu thương mại khác, tàu chở dầu được chế tạo chuyên dụng với hệ thống bơm phức tạp, thiết kế thân tàu chuyên biệt và các quy trình an toàn nghiêm ngặt để xử lý hàng hóa dầu mỏ lỏng dễ bay hơi một cách an toàn và hiệu quả. Tàu chở dầu đã từng gây ra một số vụ tràn dầu gây thiệt hại nghiêm trọng và thu hút sự chú ý của dư luận. Do đó, chúng phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về thiết kế và vận hành.

Phân loại Oil Tanker theo kích thước

Trong ngành hàng hải, việc phân loại tàu dầu không dựa trên một tiêu chuẩn duy nhất mà phụ thuộc vào mục đích thương mại, kỹ thuật với thước đo chính là trọng tải toàn phần (DWT). Phổ biến nhất là cách phân loại theo thị trường dựa trên khả năng đi qua các kênh đào và các khu vực địa lý đặc thù, bao gồm các nhóm như Panamax, Aframax, Suezmax. Bên cạnh đó, hệ thống AFRA (với các nhóm LR1, LR2...) lại được sử dụng để chuẩn hóa việc tính cước vận tải. 

Dù tên gọi có thể thay đổi tùy theo khu vực, các phân loại này đều nhằm mục đích xác định khả năng vận hành của tàu tại các cảng biển và đảm bảo tuân thủ các quy định an toàn quốc tế tương ứng với từng ngưỡng trọng tải. 

Dưới đây là bảng phân loại tàu theo kích thước của chúng tôi:

Panamax

Panamax là tiêu chuẩn kỹ thuật quy định giới hạn kích thước tối đa của tàu biển để có thể lưu thông qua Kênh đào Panama. Tiêu chuẩn này do Cơ quan Kênh đào Panama (ACP) thiết lập nhằm đảm bảo tàu đi lọt qua các hệ thống âu tàu (khoang khóa nước) mà không gây va chạm.

Hiện nay, tiêu chuẩn này được chia thành hai mức độ: Panamax truyền thống dành cho các âu tàu cũ với giới hạn chiều rộng khoảng 32,3m, và Neopanamax (hoặc New Panamax) dành cho hệ thống âu tàu mở rộng từ năm 2016 với chiều rộng tối đa lên tới 51,25m và chiều dài 366m. Các thông số này trực tiếp định hình việc thiết kế tàu thủy trên thế giới, buộc các hãng tàu phải tối ưu hóa cấu trúc thân tàu để đạt sức chở lớn nhất trong phạm vi kích thước cho phép của kênh đào. 

Tàu Panamax

Aframax

Aframax là thuật ngữ dùng để chỉ loại tàu chở dầu thô có kích thước trung bình, với trọng tải toàn phần (Deadweight Tonnage - DWT) nằm trong khoảng từ 80.000 đến 120.000 tấn. Tên gọi này bắt nguồn từ hệ thống đánh giá giá cước vận tải trung bình AFRA (Average Freight Rate Assessment), một tiêu chuẩn được thiết lập vào năm 1954 bởi Shell Oil nhằm chuẩn hóa các hợp đồng thương mại.

Nhờ kích thước tối ưu, tàu Aframax sở hữu khả năng vận hành cực kỳ linh hoạt, cho phép chúng cập bến tại hầu hết các cảng dầu khí trên thế giới và di chuyển qua các khu vực có hạn chế về mớn nước hoặc kênh đào hẹp mà các dòng tàu siêu lớn như VLCC hay ULCC không thể tiếp cận. Chính vì vậy, Aframax trở thành trụ cột của các tuyến vận tải dầu mỏ khu vực, đặc biệt phổ biến tại các vùng biển như Địa Trung Hải, Biển Bắc, Biển Caribe, Vịnh Mexico và Đông Nam Á, đặc biệt là các quốc gia nằm ngoài khối OPEC vì thiết kế cảng, kênh đào của các nước này thường không đủ để chứa các tàu thô cỡ lớn hoặc hiêu lớn.

Suezmax

Suezmax là thuật ngữ hàng hải dùng để chỉ loại tàu chở dầu có kích thước lớn nhất có khả năng đi qua Kênh đào Suez (Ai Cập) khi chở đầy tải. Trọng tải toàn phần (DWT) của tàu Suezmax thường nằm trong khoảng từ 120.000 đến 200.000 tấn. Điểm đặc trưng nhất của dòng tàu này không nằm ở một con số trọng tải cố định mà dựa trên các giới hạn kỹ thuật của Kênh đào Suez, bao gồm mớn nước của kệnh đào hiện tại tối đa là 20,1 mét hay 66 feet, chiều cao tĩnh không (tối đa 68 mét để đi qua cầu Suez Canal).

Về mặt kinh tế, tàu Suezmax được xem là sự lựa chọn tối ưu cho các tuyến đường dài nối liền Trung Đông, Châu Á với các thị trường tiêu thụ tại Châu Âu và Bắc Mỹ. So với tàu Aframax, Suezmax có lợi thế về quy mô kinh tế lớn hơn, trong khi vẫn giữ được sự linh hoạt cao hơn so với các siêu tàu dầu VLCC (Very Large Crude Carrier) – vốn thường quá lớn để đi qua kênh đào khi đầy tải và phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng.

Tàu đi qua kênh đào Suarez

VLCC (Very Large Crude Carrier)

VLCC là phân loại tàu chở dầu thô có trọng tải toàn phần (DWT) nằm trong khoảng từ 200.000 đến 320.000 tấn. Với chiều dài trung bình khoảng 330 mét và khả năng chuyên chở tới 2 triệu thùng dầu trong mỗi chuyến hành trình, VLCC đóng vai trò là phương tiện vận tải chủ lực trên các tuyến đường dài xuyên đại dương, đặc biệt là từ Trung Đông (các nước xuất khẩu dầu) đến các thị trường tiêu thụ lớn tại Đông Á, Châu Âu và Bắc Mỹ. Do kích thước lớn và mớn nước sâu (thường trên 20 mét khi đầy tải), loại tàu này bị hạn chế khả năng tiếp cận các cảng nông và không thể đi qua Kênh đào Panama; việc đi qua Kênh đào Suez cũng đòi hỏi tàu phải ở trạng thái không tải hoặc dỡ bớt một phần hàng hóa.

Tàu VLCC

ULCC (Ultra Large Crude Carrier)

ULCC là phân loại tàu chở dầu thô lớn nhất thế giới, với trọng tải toàn phần (DWT) từ 320.000 đến hơn 550.000 tấn. Những con tàu này có chiều dài thường vượt quá 400 mét và chiều rộng trên 60 mét, cho phép chuyên chở từ 3 đến 4 triệu thùng dầu trong một chuyến hải trình duy nhất. Do kích thước khổng lồ và mớn nước cực sâu (thường trên 24 mét khi đầy tải), ULCC bị hạn chế nghiêm ngặt về khả năng tiếp cận hạ tầng cảng biển; chúng chỉ có thể cập bến tại một số ít cảng nước sâu chuyên dụng hoặc thực hiện bốc dỡ hàng qua các hệ thống phao đơn (Single Point Mooring - SPM) và chuyển tải sang tàu nhỏ hơn (Ship-to-Ship Transfer) ở khu vực ngoài khơi. 

Chúng thường được sử dụng để vận chuyển dầu thô trên các tuyến đường dài từ Vịnh Ba Tư đến châu Âu, châu Mỹ và Viễn Đông qua Mũi Hảo Vọng

Nguồn Lexmarine