Các mô hình chuỗi giám sát được thảo luận tại hội thảo chuyên gia của IMO
Xây dựng nền tảng niềm tin cho nhiên liệu hàng hải bền vững
Quá trình khử carbon của ngành vận tải biển đang bước sang một giai đoạn mới. Nếu trước đây trọng tâm là tìm kiếm các loại nhiên liệu thay thế như LNG, methanol, ammonia hay hydro, thì hiện nay thách thức lớn hơn lại nằm ở một câu hỏi tưởng chừng đơn giản: làm thế nào để chứng minh loại nhiên liệu mà con tàu sử dụng thực sự là nhiên liệu bền vững?
Đây không còn là vấn đề của riêng công nghệ hay kỹ thuật khai thác tàu, mà trở thành vấn đề về quản trị dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch của toàn bộ chuỗi cung ứng nhiên liệu. Chính vì vậy, IMO đang dành sự quan tâm đặc biệt đến việc xây dựng Khung đánh giá phát thải khí nhà kính theo vòng đời nhiên liệu (Life Cycle Assessment - LCA), coi đây là nền móng cho các biện pháp giảm phát thải trong giai đoạn tiếp theo của Chiến lược khí nhà kính của IMO.
Chuỗi giám sát – mắt xích còn thiếu của quá trình khử carbon
Theo yêu cầu của MEPC 84, Ban Thư ký IMO đã tổ chức Hội thảo chuyên gia về Chain of Custody (Chuỗi giám sát) nhằm làm rõ cách thức truy xuất nguồn gốc của nhiên liệu hàng hải bền vững trong suốt quá trình từ sản xuất, vận chuyển, lưu trữ cho đến khi được cung cấp cho tàu.
"Chuỗi giám sát" không chỉ đơn thuần là theo dõi hành trình của một lô nhiên liệu. Đây là cơ chế nhằm bảo đảm rằng các đặc tính bền vững và giá trị giảm phát thải của nhiên liệu vẫn được bảo toàn và xác minh ở mọi khâu trong chuỗi cung ứng.
Điều này đặc biệt quan trọng bởi trong tương lai, lượng phát thải của tàu sẽ không chỉ được đánh giá thông qua khí thải phát sinh trên tàu (Tank-to-Wake), mà còn tính đến lượng phát thải phát sinh từ quá trình sản xuất, chế biến, vận chuyển và phân phối nhiên liệu (Well-to-Wake). Nếu thiếu một cơ chế truy xuất đáng tin cậy, rất khó để xác định liệu một loại nhiên liệu có thực sự đáp ứng các tiêu chí giảm phát thải theo quy định của IMO hay không.
Ba mô hình chuỗi giám sát được IMO xem xét
Tại hội thảo, các chuyên gia đã trao đổi kinh nghiệm về ba mô hình chuỗi giám sát đang được áp dụng trong nhiều ngành công nghiệp trên thế giới.
Physical Segregation (Phân tách vật lý) là mô hình bảo đảm nhiên liệu bền vững luôn được tách biệt hoàn toàn với nhiên liệu thông thường trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Đây là phương án có độ tin cậy cao nhất nhưng cũng đòi hỏi chi phí đầu tư lớn cho hệ thống lưu trữ, vận chuyển và quản lý.
Mass Balance (Cân bằng khối lượng) cho phép nhiên liệu bền vững và nhiên liệu truyền thống cùng tồn tại trong hệ thống phân phối, trong khi các đặc tính bền vững được quản lý thông qua cơ chế cân đối khối lượng. Đây được xem là mô hình có tính khả thi cao, đang được nhiều ngành công nghiệp áp dụng và nhận được sự quan tâm đặc biệt tại hội thảo.
Trong khi đó, Book and Claim (Ghi nhận và yêu cầu bồi thường) vận hành theo nguyên tắc tách biệt dòng nhiên liệu vật lý với giá trị môi trường. Doanh nghiệp có thể mua các thuộc tính giảm phát thải thông qua hệ thống chứng nhận mà không nhất thiết phải nhận chính lô nhiên liệu đó. Mô hình này được đánh giá có tiềm năng thúc đẩy thị trường nhiên liệu bền vững phát triển nhanh hơn, nhưng cũng đặt ra yêu cầu rất cao về tính minh bạch và cơ chế xác minh độc lập.
Không chỉ là bài toán kỹ thuật, mà là nền tảng của thị trường nhiên liệu xanh
Những nội dung được thảo luận tại hội thảo không chỉ nhằm hoàn thiện các quy định kỹ thuật trong Hướng dẫn SFCS (Sustainable Fuel Certification Scheme).
Xa hơn, đây là bước đi nhằm xây dựng một hệ thống chứng nhận được quốc tế công nhận, giúp các quốc gia, doanh nghiệp, chủ tàu, nhà cung cấp nhiên liệu và tổ chức tài chính cùng sử dụng một chuẩn mực chung khi xác định giá trị môi trường của nhiên liệu hàng hải.
Khi mọi bên đều dựa trên cùng một cơ chế xác minh, nguy cơ tính trùng lượng phát thải được cắt giảm, gian lận tín chỉ carbon được hạn chế, đồng thời tạo dựng niềm tin cho thị trường trong quá trình đầu tư vào các loại nhiên liệu phát thải thấp.
Đặt nền móng cho các chính sách khí hậu của IMO
Hội thảo cũng cho thấy định hướng ngày càng rõ nét của IMO: quản lý phát thải không chỉ dựa trên kết quả cuối cùng mà dựa trên toàn bộ vòng đời của nhiên liệu.
Điều này đồng nghĩa với việc trong tương lai, lợi thế cạnh tranh sẽ không chỉ thuộc về những doanh nghiệp sử dụng nhiên liệu xanh, mà còn thuộc về những doanh nghiệp có khả năng chứng minh một cách minh bạch nguồn gốc, hành trình và đặc tính bền vững của nhiên liệu theo các tiêu chuẩn quốc tế.
Các kết quả thu được từ hội thảo sẽ tiếp tục hỗ trợ IMO hoàn thiện Khung LCA và Hướng dẫn SFCS trước khi trình các kỳ họp tiếp theo của Ủy ban Bảo vệ môi trường biển (MEPC). Đây được xem là một bước chuẩn bị quan trọng trong lộ trình triển khai các biện pháp giảm phát thải khí nhà kính và hiện thực hóa mục tiêu xây dựng ngành vận tải biển phát thải thấp vào giữa thế kỷ này.
Nguồn Tham Khảo: IMO
