Tình hình nhập khẩu dầu khí từ Nga của Trung Quốc và Ấn Độ - Liên hệ tới Việt Nam

Tình hình nhập khẩu dầu khí từ Nga của Trung Quốc và Ấn Độ - Liên hệ tới Việt Nam

 - Thượng viện Mỹ vừa thông qua gói trừng phạt mới với Nga, trong đó có việc đánh thuế 100% vào các nước nhập khẩu dầu từ Nga (cụ thể là Trung Quốc và Ấn Độ). Tạp chí Năng lượng Việt Nam tổng hợp, phân tích khối lượng nhập khẩu dầu, khí đốt của Trung Quốc, Ấn Độ và tầm quan trọng của nguồn dầu khí Nga đối với hai nền kinh tế này.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Nga tiếp tục là nước cung cấp dầu thô lớn nhất cho Trung Quốc. Trước đó, năm 2023 Nga đã vượt qua các nước dầu mỏ Trung Đông về cung cấp dầu cho Trung Quốc.

Bảng 1. Lượng và giá trị dầu mỏ Trung Quốc nhập từ Nga trong nửa đầu 2026:

Nguồn: Hải quan Trung Quốc.

Nếu so với 50 tỷ USD Trung Quốc bỏ ra để nhập 100 triệu tấn dầu Nga trong năm 2025, thì kim ngạch nhập khẩu có xu thế tăng trong năm 2026 trong khi khối lượng có thể không tăng. Đó là do chiến tranh Iran làm giá dầu thế giới tăng, kéo theo giá dầu Nga.

Tổng nhập khẩu dầu mỏ của Trung Quốc trong 6 tháng đầu năm 2026 là 248 triệu tấn. Dầu nhập khẩu từ Nga chiếm 23% tổng lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc, một tỷ lệ khá cao.

Trong năm 2025, Trung Quốc nhập khẩu lượng khí giá trị 13,5 tỷ USD từ Nga, bao gồm LPG, khí thiên nhiên qua đường ống Power of Siberia và khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG). Nửa đầu năm 2026 kim ngạch nhập khẩu khí là 6,897 tỷ USD. Trung Quốc không cung cấp số lượng cho từng loại, chỉ ước lượng khí thiên nhiên chiếm khoảng 1/3 trong tổng kim ngạch nhập khẩu khí từ Nga. Công suất của đường ống Power of Siberia là 61 tỷ m3/năm.

Bảng 2. Giá trị khí các loại Trung Quốc nhập khẩu từ Nga đầu năm 2026:

Nguồn: Hải quan Trung Quốc.

So với tổng kim ngạch nhập khẩu khí đốt của Trung Quốc 34,7 tỷ USD cho nửa đầu năm 2026, lượng nhập từ Nga chiếm 19.9%, tỷ lệ khá cao.

Trong năm tài chính 2025-2026, Ấn Độ nhập khẩu lượng dầu mỏ trị giá 40,823 tỷ USD, chưa bằng một nửa so với Trung Quốc, nhưng so với tổng giá trị dầu mỏ nhập khẩu vào Ấn Độ, chiếm tới 30%.

Bảng 3. Giá trị dầu mỏ Ấn Độ nhập khẩu từ Nga:

Nguồn: Thống kê Cục Thương mại Ấn Độ.

Có thể thấy Ấn Độ đã tăng mạnh nhập khẩu dầu thô từ Nga sau khi nổ ra xung đột Nga - Ukraina, từ 2,47 tỷ USD vào năm tài chính 2021-2022, lên 31,02 tỷ USD vào năm tài chính 2022-2023, hơn gấp 10 lần.

Do cách trở về địa lý, nên lượng khí đốt từ Nga nhập khẩu vào Ấn Độ không đáng kể.

Có thể so sánh xu hướng nhập khẩu dầu khí của Trung Quốc và Ấn Độ với EU. Các nước EU kể từ khi có xung đột Nga - Ukraina đã giảm lượng dầu mỏ nhập từ Nga một cách rõ rệt. Từ chỗ chiếm tới 29% nguồn cung dầu mỏ cho EU năm 2021, Nga đã rớt xuống tỷ lệ 1% vào năm 2025.

Về khí thiên nhiên, EU cũng giảm mạnh sự phụ thuộc vào Nga từ 45% năm 2021 xuống còn 16% vào năm 2025. Về khí thiên nhiên hóa lỏng LNG, vai trò của Nga vẫn quan trọng, tuy có giảm từ 21% xuống 16%.

Trung Quốc là đối tác thương mại lớn của Mỹ. Sáu tháng đầu năm 2026, Trung Quốc xuất khẩu 129 tỷ USD hàng hóa vào Mỹ và nhập khẩu 55 tỷ USD từ Mỹ. Ở một quy mô nhỏ hơn, Ấn Độ xuất sang Mỹ 49 tỷ USD hàng hóa vào Mỹ và nhập khẩu 26 tỷ USD từ Mỹ. Cả hai đều xuất siêu hàng hóa sang Mỹ.

Như vậy, cả Trung Quốc và Ấn Độ đều nhập khẩu dầu mỏ của Nga với khối lượng lớn, lại vừa là đối tác thương mại lớn của Mỹ. Nếu Mỹ áp thuế trừng phạt 100% với tất cả các mặt hàng do Trung Quốc và Ấn Độ mua dầu của Nga chắc chắn hai quốc gia này sẽ có phản ứng rất mạnh, thậm chí có biện pháp đáp trả. Sự việc sẽ làm căng thẳng hơn mối quan hệ thương mại vốn đã rất căng thẳng giữa Trung Quốc với Mỹ.

Liên hệ tới Việt Nam:

Về thương mại: Việt Nam cần tránh căng thẳng thương mại với Mỹ, vì trong 6 tháng đầu năm 2026 chúng ta xuất hàng hóa sang Mỹ tới 123 tỷ USD trong khi nhập về có 9 tỷ USD. Với sự chênh lệch xuất - nhập vượt xa cả Trung Quốc và Ấn Độ, do đó, chỉ cần vài động thái nhỏ có thể làm giảm thị trường xuất khẩu, từ đó gây thiệt hại cho các doanh nghiệp xuất khẩu, ảnh hưởng tới mục tiêu tăng trưởng chung của nền kinh tế.

Về nhiên liệu năng lượng: Do chỉ có hai nhà máy hóa dầu đã xác định rõ nguồn dầu, nên Việt Nam chưa có cơ hội nhập dầu của Nga. Dầu Urals không phù hợp với cả Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, lẫn Nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn, mà chỉ có thể pha với một tỉ lệ nhất định trong nguyên liệu đầu vào. Vì thế Việt Nam chưa từng nhập khẩu dầu thô của Nga (kể cả trước và sau xung đột Nga - Ukraina).

Việt Nam cũng từng đặt vấn đề nhập khẩu khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) từ Nga, nhưng với khối lượng quá nhỏ, nên hiện vẫn chưa có hợp đồng mua bán LNG nào được ký kết.

Trong tương lai dài hạn, biến đổi khí hậu làm đường biển phía Bắc nước Nga trở thành tuyến vận tải dầu khí rất quan trọng cho châu Á. Khi đó, nguồn dầu mỏ và khí thiên nhiên hóa lỏng từ Nga có vai trò lớn không chỉ riêng cho Trung Quốc, hay Ấn Độ, mà cho cả các nước châu Á, trong đó có Việt Nam./.

Nguồn: https://nangluongvietnam.vn/