Tình trạng khô hạn kéo dài buộc Kênh đào Panama tiếp tục hạ mớn nước tối đa xuống 47,5 feet, kéo theo các khoản phụ phí từ hãng tàu và làm gia tăng áp lực lên chuỗi cung ứng hướng tới Bờ Đông nước Mỹ.
.png)
Nguồn: Panama Canal Authority
Tình trạng khô hạn kéo dài được dự báo sẽ tiếp tục gây sức ép lên hoạt động vận tải tại các tuyến đường thủy trọng yếu, từ Kênh đào Panama đến hệ thống sông Rhine ở châu Âu. Đối với các hãng tàu và chủ hàng, việc nguồn nước suy giảm không chỉ ảnh hưởng đến khả năng khai thác tàu mà còn có thể làm thay đổi phương án định tuyến và phân bổ hàng hóa.
Kênh Đào Panama Hạ Mớn Nước: Áp Lực Lên Năng Lực Chuyên Chở
Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama (PCA) thông báo tiếp tục điều chỉnh giảm mớn nước tối đa đối với tàu hàng qua tuyến kênh, từ 49,5 feet xuống 47,5 feet, với lộ trình áp dụng kéo dài đến đầu tháng 9. Động thái này diễn ra trong bối cảnh điều kiện khô hạn làm suy giảm mực nước tại Hồ Gatun – hồ chứa cung cấp nguồn nước chủ yếu cho hệ thống âu tàu của Kênh đào Panama, tuyến đường thủy kết nối Thái Bình Dương với Đại Tây Dương.
Theo tiêu chuẩn khai thác, các tàu Neo-Panamax có sức chở khoảng 13.000 – 14.000 TEU thường cần mớn nước khoảng 50 feet để khai thác tối đa tải trọng. Khi giới hạn mớn nước bị hạ thấp, các hãng tàu có thể phải giảm lượng hàng trên mỗi chuyến nhằm bảo đảm tàu đáp ứng yêu cầu an toàn khi quá cảnh. Điều này đồng nghĩa với việc năng lực chuyên chở thực tế trên các tuyến qua Panama có thể bị thu hẹp.
Lộ trình điều chỉnh mớn nước qua hệ thống âu tàu Neo-Panamax:
● Từ ngày 26/08/2026: Mớn nước tối đa giảm xuống 48 feet.
● Từ ngày 03/09/2026: Tiếp tục giảm xuống 47,5 feet.
Đây là lần điều chỉnh thứ tư và thứ năm về giới hạn mớn nước của Kênh đào Panama trong năm nay. Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh các nhà dự báo khí hậu đang theo dõi nguy cơ El Niño, hiện tượng từng góp phần gây ra tình trạng khô hạn nghiêm trọng tại khu vực vào năm 2023.
Phụ Phí Gia Tăng, Chuỗi Cung Ứng Đứng Trước Khả Năng Dịch Chuyển
Các hãng tàu đã nhanh chóng triển khai những khoản phụ phí liên quan đến Kênh đào Panama nhằm bù đắp chi phí phát sinh từ các điều kiện khai thác mới.
● MSC: Áp dụng phụ phí 100 USD/TEU đối với hàng hóa từ châu Á đi Bờ Đông và Bờ Vịnh Mỹ (Gulf Coast).
● CMA CGM: Mức phụ phí áp dụng cho cùng nhóm tuyến lên tới 320 USD/TEU.
Theo PCA, việc điều chỉnh giới hạn mớn nước được căn cứ vào mực nước thực tế tại Hồ Gatun cũng như các dự báo trong những tuần tới. Đây là một phần trong kế hoạch quản lý và sử dụng nguồn nước nhằm duy trì khả năng khai thác ổn định của kênh đào trong dài hạn.
Điểm đáng chú ý là PCA cho biết chưa có kế hoạch cắt giảm số lượt tàu quá cảnh mỗi ngày. Điều này giúp hạn chế nguy cơ tái diễn tình trạng ùn tắc nghiêm trọng từng xảy ra trong giai đoạn El Niño 2023–2024, khi năng lực khai thác của kênh đào bị ảnh hưởng bởi cả hạn chế về mớn nước và số lượng lượt tàu được phép qua kênh.
Trong trường hợp các hạn chế về mớn nước kéo dài, một phần hàng hóa từ châu Á đi các thị trường nội địa Mỹ có thể được điều chỉnh sang các cảng Bờ Tây như Los Angeles – Long Beach, Oakland, Seattle – Tacoma của Mỹ, hoặc Prince Rupert và Vancouver của Canada.
Việc chuyển sang các phương án vận tải đa phương thức có thể giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào giới hạn mớn nước tại Panama, nhưng đồng thời làm phát sinh nhu cầu vận chuyển đường sắt và đường bộ trên quãng đường dài hơn. Chi phí logistics vì vậy có khả năng tăng, đặc biệt đối với những lô hàng vốn được tối ưu hóa theo tuyến vận tải qua Kênh đào Panama.
Hạn Hán Lan Sang Châu Âu: Cảnh Báo Từ Sông Rhine
Không chỉ tại châu Mỹ, tình trạng khô hạn tại châu Âu cũng đang gây áp lực lên hoạt động vận tải trên sông Rhine – tuyến đường thủy nội địa quan trọng kết nối các cảng Rotterdam và Antwerp-Bruges với những trung tâm công nghiệp lớn tại Hà Lan, Đức, Thụy Sĩ và khu vực Trung Âu.
Mực nước thấp đang hạn chế khả năng khai thác của các sà lan trên tuyến này. Hãng logistics DHL cho biết điều kiện thủy văn hiện tại đang tạo ra những thách thức đáng kể đối với vận tải nội địa.
Khi mớn nước khai thác bị hạn chế, các sà lan phải giảm tải để bảo đảm an toàn, đồng nghĩa với việc cần nhiều chuyến hơn để vận chuyển cùng một khối lượng hàng hóa. Hệ quả là thời gian vận chuyển kéo dài, chi phí tăng và áp lực chuyển tải sang đường sắt, đường bộ cũng lớn hơn.
Diễn biến tại Panama và Rhine cho thấy thời tiết cực đoan đang ngày càng trở thành một biến số đáng kể đối với năng lực vận tải đường thủy. Với các chủ hàng, việc theo dõi mực nước, giới hạn khai thác và khả năng điều chỉnh định tuyến sẽ trở thành yếu tố quan trọng trong kế hoạch logistics, đặc biệt khi bước vào giai đoạn cao điểm vận tải cuối năm.
Nguồn: Phaata
